Kalkulator tolerancji wymiarów i pasowań - ISO 286
Liczy odchyłki wymiaru tolerowanego (otwór, wałek) oraz luz/wcisk dla pasowań wg normy ISO 286. Zakres średnic 1-500 mm. Pełne litery A do U (otwór), a do u (wałek), JS/js, klasy IT5-IT16.
Parametry wymiaru
Jak czytać oznaczenie tolerancji
Każde oznaczenie tolerancji składa się z trzech części: wymiaru nominalnego, odchyłki podstawowej (litera) i klasy tolerancji (cyfra). Otwory oznaczamy WIELKĄ literą, wałki - małą.
Jak czytać wynik
- ES / es - górna odchyłka (μm): różnica między wymiarem max a nominalnym.
- EI / ei - dolna odchyłka (μm): różnica między wymiarem min a nominalnym.
- Wymiar max / min - rzeczywiste granice wymiaru w mm.
- Tolerancja T = ES - EI (zawsze dodatnia), równa wartości IT z normy.
- Luz (+) - otwór większy od wałka, elementy się przesuwają. Wcisk (-) - wałek większy od otworu, wymagana siła montażu lub nagrzewanie.
Powiązane
Co to jest pasowanie H7?
Pasowanie H7 to oznaczenie tolerancji otworu według normy ISO 286. Litera H oznacza, że dolna odchyłka otworu wynosi zero (wymiar otworu nigdy nie jest mniejszy od nominalnego), a cyfra 7 to klasa tolerancji IT7 określająca szerokość pola tolerancji. H7 jest najczęściej stosowaną tolerancją otworów pod wałki, tuleje, łożyska i kołki w budowie maszyn.
Jak obliczyć tolerancję otworu H7?
Dolna granica otworu H7 równa się wymiarowi nominalnemu, a górna granica to wymiar nominalny plus wartość IT7 odczytana dla danego zakresu średnic. Przykład: otwór Ø10 H7 ma pole tolerancji 0 / +0,015 mm, czyli dopuszczalny wymiar od 10,000 do 10,015 mm. Kalkulator powyżej poda gotowe odchyłki dla dowolnej średnicy i klasy od IT1 do IT18, także dla wałków.
Jak wykonać otwór w tolerancji H7?
W praktyce warsztatowej otwór H7 wykonuje się w dwóch krokach: wiercenie z naddatkiem, a następnie rozwiercanie rozwiertakiem H7, który nadaje otworowi ostateczny wymiar i gładkość. Poprawność wykonania kontroluje się sprawdzianem tłoczkowym przechodnim i nieprzechodnim albo wałeczkami pomiarowymi. Narzędzia do tego znajdziesz w sekcji poniżej.
Najczęściej zadawane pytania o H7
Czym różni się H7 od h7?
Wielka litera oznacza tolerancję otworu, mała litera tolerancję wałka. H7 to otwór z dolną odchyłką 0, natomiast h7 to wałek z górną odchyłką 0. W oznaczeniu pasowania otwór zapisuje się jako pierwszy, np. H7/g6.
Co oznacza cyfra 7 w oznaczeniu H7?
Cyfra określa klasę tolerancji IT (tu IT7), czyli szerokość pola tolerancji. Im mniejsza cyfra, tym dokładniejsze wykonanie. Wartość IT7 rośnie ze średnicą: dla zakresu 6-10 mm wynosi 0,015 mm, dla 30-50 mm już 0,025 mm.
Jakie pasowanie wybrać do otworu H7?
Dla połączeń ruchowych (obracający się wałek) typowo H7/g6 lub H7/f7 - pasowanie luźne. Dla połączeń spoczynkowych rozłącznych H7/k6 lub H7/j6 - pasowanie mieszane. Dla połączeń wciskanych na stałe H7/p6 lub H7/s6 - pasowanie ciasne.
Ile wynosi tolerancja H7 dla otworu 10 mm?
Dla średnicy nominalnej 10 mm otwór H7 ma tolerancję od 0 do +0,015 mm, czyli wymiar może wynosić od 10,000 do 10,015 mm. Dokładne wartości dla innych średnic policzysz w kalkulatorze powyżej.
Ostatnia aktualizacja: 22 lipca 2026
Narzędzia do pasowań H7
Policzone tolerancje trzeba jeszcze wykonać i zmierzyć. Poniżej narzędzia, którymi robi się to w praktyce.
- Rozwiertak węglikowy H7 (VHM, TiSiN)Wykonanie otworu w klasie H7, średnice fi1-fi20.
- Sprawdzian graniczny tłoczkowy H7Kontrola przechodzi/nie przechodzi, fi1-fi100, 58-60 HRC.
- Sprawdzian wałeczkowy pojedynczyPomiar otworów i rowków, stal GCr15, dokładność ±0,003 mm.
- Zestaw wałeczków pomiarowychKomplet w walizce, zakres do 50 mm, ta sama dokładność.